Το μεγάλο κόλπο με τα βλαστοκύτταρα.

Σε κάθε περίοδο της ζωής μας, αναπτύσσουμε και ειδικά προσωπικά ενδιαφέροντα. Αυτό τον καιρό λοιπόν, περισσότερο από την κρίση, τα συνέδρια και το μέλλον της αριστεράς, με απασχολούν τα ζητήματα σε σχέση με την κατάστασή μου ως μέλλουσα μαμά. Ο νεοφιλελευθερισμός όμως έχει πολλά ποδάρια με αποτέλεσμα να εξάγει κανείς, ακόμα κι όταν δεν έχει καμία τέτοια όρεξη, χρήσιμα αλλά θλιβερά συμπεράσματα για την εποχή μας.

Ψάχνοντας λοιπόν διάφορα πράγματα, ανακάλυψα -και με τη βοήθεια του ντοκιμαντέρ του ΕΞΑΝΤΑ «Το πολύτιμο κύτταρο», πριν από λίγες μέρες-, το μεγάλο ζήτημα που προκύπτει με την ιδιωτική φύλαξη των βλαστοκυττάρων, δηλαδή κυττάρων από ομφαλοπλακουντιακό αίμα, τα οποία έχουν αποδειχθεί σωτήρια για τη θεραπεία σοβαρών αιματολογικών νοσημάτων, όπως της λευχαιμίας. Αυτό ισχύει για τις λεγόμενες αλλογενείς μεταμοσχεύσεις, εκείνες δηλαδή που γίνονται από άλλον δότη, καθώς αν ένα παιδί νοσήσει με αιματολογικό νόσημα, η προδιάθεση υπάρχει και στα βλαστοκύτταρα του, τα οποία θα νοσήσουν επίσης αν μεταμοσχευθούν. Αυτό λοιπόν που χρειάζεται, σύμφωνα με επιστήμονες από όλο τον κόσμο, είναι μεγάλες ποσότητες δειγμάτων στις δημόσιες τράπεζες, οι οποίες συμμετέχουν στο διεθνές δίκτυο netcord. Όταν λοιπόν κάποιος ασθενής αναζητήσει μόσχευμα, να είναι πιθανό να βρει και να γίνει καλά, (είναι σημαντικό ότι δεν χρειάζεται απόλυτη συμβατότητα, όπως συμβαίνει με τη μεταμόσχευση μυελού και η διαδικασία είναι εξαιρετικά απλούστερη). Τέλεια! Είναι κάτι τόσο απλό, κάτι που ως τώρα πετιόταν, το οποίο, αν μαζευόταν και ήταν διαθέσιμο, θα μπορούσε να καλύπτει τις ανάγκες όλου του πληθυσμού.

Όχι, όμως, στην εποχή του νεοφιλελευθερισμού. Αντιθέτως, έχει αναπτυχθεί μία έντονη επιχειρηματική δραστηριότητα σε σχέση με την ιδιωτική φύλαξη βλαστοκυττάρων, με το αζημίωτο βέβαια, για αποκλειστική χρήση από το ίδιο το παιδί και την οικογένειά του. Η ιδεολογία “ο καθένας για τον εαυτό του” βρίσκει εδώ το πιο πρόσφορο έδαφος. Το κακό θα ήταν μικρό αν απλώς πλήρωνε κανείς ακριβά κάτι που θα ήταν πράγματι χρήσιμο για το παιδί του και δεν θα ήταν ζημιογόνο για τους άλλους ανθρώπους. Ωστόσο στην περίπτωση αυτή τα πράγματα είναι πολύ σοβαρότερα. Η πλειοψηφία των νοσημάτων για τα οποία διαφημίζεται η ιδιωτική φύλαξη αποκλείει τη χρήση αυτού του γενετικού υλικού από το ίδιο το παιδί. Ταυτόχρονα, τα δείγματα μένουν «φυλακισμένα». Δεν διατίθενται δηλαδή για τις ανάγκες εκείνων που όντως νοσούν και θα μπορούσαν να σωθούν. Φυσικά οι ιδιωτικές τράπεζες δεν συμμετέχουν στο διεθνές δίκτυο, οπότε αν κάποιο παιδί νοσήσει δεν μπορεί μέσω της ιδιωτικής τράπεζας να βρει δότη. Θα χρειαστεί να προσφύγει στην δημόσια τράπεζα για να βρει μόσχευμα από εκείνους τους γονείς που επέλεξαν τη δωρεά.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο παγκόσμιο δίκτυο δημόσιων τραπεζών, υπάρχουν γύρω στα 400.000 δείγματα, ενώ παγκοσμίως στις ιδιωτικές τράπεζες υπάρχουν κάποια εκατομμύρια, από τα οποία, η κάθε οικογένεια έχει πρόσβαση μόνο στα δικά της. Επίσης, είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ στη Γαλλία, Ολλανδία, Ιταλία και Ισπανία η ιδιωτική φύλαξη απαγορεύεται δια νόμου, στην Ελλάδα λειτουργούν γύρω στις 20 ιδιωτικές τράπεζες (τεράστιο νούμερο σε σχέση με άλλες πολύ μεγαλύτερες χώρες), χωρίς κανένα νομικό πλαίσιο, ενώ πολλές από αυτές είναι εταιρείες σχετιζόμενες με τα μεγάλα ιδιωτικά μαιευτήρια.

Αντίθετα, η δημόσια τράπεζα της Ακαδημίας Αθηνών λειτουργεί μόλις τα τελευταία χρόνια με τον γνωστό τρόπο της υποτίμησης και υπό χρηματοδότησης. Η δωρεά ωστόσο γενετικού υλικού σε αυτήν είναι εύκολη, γίνεται από όλα τα δημόσια και ιδιωτικά μαιευτήρια και είναι δωρεάν.

ΤΗΣ Φιλιώς Τσουκαλά
είναι ψυχολόγος.

Εμπόριο με βλαστοκύτταρα.

Ιδιωτικές τράπεζες φυλάσσουν ομφαλοπλακουντιακό αίμα, το οποίο δεν θα χρησιμοποιήσουν ποτέ.

Της Πεννυς Μπουλουτζα

Πληρώνουν 2.000-3.000 ευρώ για μια υπηρεσία που δεν έχει κανένα αντίκρισμα. Πολλές Ελληνίδες πέφτουν θύματα της παραπληροφόρησης και απευθύνονται σε ιδιωτικές Τράπεζες Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος, για τη φύλαξη βλαστοκυττάρων, τα οποία δεν πρόκειται να χρησιμοποιήσουν ποτέ. Και το σημαντικότερο: η λειτουργία των τραπεζών αυτών είναι παράνομη!

Αυτό τόνισε χθες, ο πρόεδρος της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας, κ. Αχιλλέας Αναγνωστόπουλος, με αφορμή την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα κατά της Λευχαιμίας και των Λεμφωμάτων (21 έως 28 Ιουνίου), παραθέτοντας πρόσφατο έγγραφο-απάντηση προς την εταιρεία- του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ), στο οποίο αναφέρεται ότι οι ιδιωτικές τράπεζες ομφαλοπλακουντιακού αίματος είναι παράνομες. Οπως εξήγησε ο κ. Αναγνωστόπουλος, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, τράπεζες ιστών προς μεταμόσχευση, ιδρύονται με απόφαση του υπουργού Υγείας και λειτουργούν μόνο σε νοσηλευτικά ιδρύματα ΝΠΔΔ ή ΝΠΙΔ κοινωφελούς και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ή στο Κέντρο Δημόκριτος, ή στο Ιδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών.

Την ίδια στιγμή, η Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία σε επιστολή της προς τον υπουργό Υγείας αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «οι ιδιωτικές τράπεζες -άλλες περισσότερο, άλλες λιγότερο- παραπλανούν τους γονείς για ένα σωρό πράγματα με τρόπο επιλήψιμο και αντιδεοντολογικό». Όπως εξήγησε ο κ. Αναγνωστόπουλος, είναι επιστημονικά γνωστό ότι το ομφαλοπλακουντιακό αίμα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αυτόλογη μεταμόσχευση, δηλαδή μεταμόσχευση στον ίδιο τον δότη, όπως «διαφημίζουν» οι ιδιωτικές τράπεζες. Και αυτό επειδή είτε το ίδιο το μόσχευμα «πάσχει» (σε κληρονομική πάθηση), πραγματικά ή δυνητικά. «Αλλά ακόμα και στην πολύ σπάνια περίπτωση που χρειασθεί να χρησιμοποιηθεί ένα τέτοιο μόσχευμα», τονίζει ο κ. Αναγνωστόπουλος, «αυτό δεν θα συμβεί για λόγους δεοντολογίας και ασφάλειας των ασθενών». Και εξηγεί ότι οι αιματολόγοι μεταμοσχευτές δεν γνωρίζουν εάν τα μοσχεύματα που συλλέγονται στις ιδιωτικές τράπεζες πληρούν τις προδιαγραφές και εάν είναι βιώσιμα, ή θα θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή των ασθενών σε περίπτωση που χρησιμοποιηθούν.

Στη χώρα μας έχουν ανοίξει τουλάχιστον 17 ιδιωτικές τράπεζες Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος, που εκμεταλλεύονται το σχετικό κενό στον δημόσιο τομέα: Η μοναδική δημόσια Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος -της Ακαδημίας Αθηνών- έχει συλλέξει μόλις 700 μοσχεύματα σε μία πενταετία, αφού δεν έχει οικονομική στήριξη, ούτε υποστηρίζεται από τις γυναικολογικές κλινικές.

Ο κ. Αναγνωστόπουλος, τόνισε την ανάγκη δημιουργίας ενός δικτύου ολιγάριθμων δημόσιων Τραπεζών Ομφαλικών Μοσχευμάτων, υπό την εποπτεία του ΕΟΜ που θα μπορούσαν σε μία πενταετία να συλλέξουν 20.000 μοσχεύματα, καλύπτοντας τις ανάγκες των Ελληνόπουλων με σοβαρές αιματολογικές παθήσεις.